Rente heeft betrekking op zaken die gemeten of gewogen worden zoals goud, zilver, tarwe en rijst. De basis voor de uitwerking hiervan is de volgende hadith van de Profeet صلى الله عليه وسلم :
الذَّهَبُ بِالذَّهَبِ وَالْفِضَّةُ بِالْفِضَّةِ وَالْبُرُّ بِالْبُرِّ وَالشَّعِيرُ بِالشَّعِيرِ وَالتَّمْرُ بِالتَّمْرِ وَالْمِلْحُ بِالْمِلْحِ مِثْلاً بِمِثْلٍ سَوَاءً بِسَوَاءٍ يَدًا بِيَدٍ فَإِذَا اخْتَلَفَتْ هَذِهِ الأَصْنَافُ فَبِيعُوا كَيْفَ شِئْتُمْ إِذَا كَانَ يَدًا بِيَدٍ
Goud met goud, zilver met zilver, tarwe met tarwe, gerst met gerst, dadel met dadel, zout met zout dienen gelijk (in aantal) te zijn en (betaling) dient hand op hand plaats te vinden. Als deze categorieën van elkaar verschillen dan kunnen jullie verkopen zoals hoe jullie willen indien het hand op hand plaatsvindt. (vrije vertaling)
Dit betekent dat bij het uitwisselen van dit soort zaken er extra goed opgelet moet worden. Nu zijn er twee vormen van rente:
– Riba al fadl (Rente waarbij er een overschot aan kwantiteit vanuit één partij aanwezig is)
- Riba an nasi-ah (overdracht heeft niet in dezelfde zitting plaatsgevonden)
Er zijn twee zaken waar op opgelet dient te worden:
- De soort (zilver, goud etc)
- De meet/weegmethoden (kilo bijv)
Wanneer 1 van de 2 afwezig is, dan mag er ongelijkheid in hoeveelheid zijn tussen de 2 producten maar het dient ter plekke uitgewisseld te worden.
Een hele algemene voorbeeld ter illustratie van dit punt: Het is toegestaan om goud tegen zilver uit te wisselen, 20 gr goud tegen 40 gr zilver bijvoorbeeld, maar het is niet toegestaan om dit in verschillende zittingen uit te wisselen. Het dient dus ter plekke uitgewisseld te worden tussen beide partijen. Stel dat 20 gr goud vandaag gegeven word en 40 gr zilver morgen in ontvangst word genomen, dan is dit riba an nasi-ah.
Wanneer beide (soort en meet/weegmethoden) afwezig zijn dan is het toegestaan om een ongelijkheid in hoeveelheid te hebben en het hoeft ook niet ter plekke uitgewisseld te worden. Goud tegen tarwe bijvoorbeeld, de soorten verschillen maar ook de weeg methoden.
In onze context hebben we met de hedendaagse valuta’s te maken, zoals euro en dollar. Ook hier hebben de bovenstaande regels betrekking op. Euro en dollar worden als aparte ‘soorten’ gezien, waardoor er een verschil in hoeveelheid kan zijn (1 euro tegen 5 dollar bijvoorbeeld) maar moet het wel binnen dezelfde zitting uitgewisseld worden.
Zo is er ook rente wanneer het betrekking op tijd heeft. Bijvoorbeeld wanneer iemand niet betaalt voor een bepaalde datum, gaat het te betalen bedrag met x aantal omhoog. Hier vindt er een vermeerdering ten opzichte van één van de partijen plaats, waartegen over iets zonder materialistische waarde (tijd) tegenover staat. Dit is riba al qard en is ook verboden.
Het onderwerp is zeer breed, in shaa Allah is het zo toch iets duidelijker.
Allahu ‘alem